APPENDIX

I. (to p. 13).

Codex Theodosianus, 1,4, 3.

Impp. Theodosius ct Va­lentinianus A A ad Sena­tum urbis Roma?. Inter­pretatio. Haec lex osten­dit, quorum iuris condito­rum sententiae valeant, hoc est Papiniani Pauli, Gaii, Ulpiani, Modestini, Scae­volae, Sabini, Inliani atque Marcelli, quorum si fuerint, prolata? diversa? sententia·, ubi maior numerus unum senserit, vincat.

Lex Romana Cnriensis, IV. De responsis prudentum.

Imp. Theodosius. In­terpretatio. Ha?c causa sicut Papiani, Pauli, Gagii, Ulpiani. Modestini et Sci- fola, Savini, luliani atque Marcelli est. Isti viri clar­issimi consilium in suis cor­poribus melius esse non cognoverint, et in his libris sic continent. Ubi de ac- cionem indiciarie contendi­tur, vel ubi inter duos heredes de ipsorum facul­tatem intencione inter se habuerint, si unus de illis habuerit amplius homines, qui eius causam teneant, quam ille alius : qui mai­orem numerum habuerit de bonos homines, ipse in iu- dicio secundum legem suam causam vincat. Et si for­sitan de homines equalem numerum habuerint, prece- dat eius auctoritas, qui in lege Papiani pro se alicum titulum invenerit, ipsa cau­sa vincat.

II. Liutprand 134 (to p. 23).

Si hominis in uno vico habitantis aliqua intentionis habuerit de campo aut vinea prado aut silva vel de alias res, et collexerent se una pars cum virtutem et dixerent “ quia wifamus et expellimus eum de ipsum locum per virtutem foras,” et ambolaverunt, et scandalum ibi commissum fuerit et plagas aut feritas factas vel homo occisus fuerit : ita decernimus, ut plagas et feritas aut hominem mortuum conponant secundum anteriorem edicto, quod gloriosus Rothari rex vel nos instituimus ; pro autem inlecita presumptionem de ipsa collectionem conponat solidos 20 ad illam partem, qui in campum aut in vitis vel in prado aut in silva suum laborem faciebat.

III. Origines, V, c. 24, § 25 (to p. 28).

De instrumentis legalibus.

Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Pra-cedente enim in nuptiis donatione dos sequitur.

Conditio quid est (V, c. 24, § 29).

Conditio a condicendo quasi condictiones quia non ibi testis unus jurat, sed duo vel plures ; non enim in unius ore sed in duorum aut trium stat omne verbum. Item condictiones dicuntur quod inter se conveniat sermo testium quasi condictiones.

IV. Glossa Irncrii (to p. 55).

“ Cum equitas et jus in hisdem rebus versentur, dif­ferunt tamen. Equitatis enim proprium est id quod justum est simpliciter proponere. Juris autem idem proponere volendo, scilicet aliquantum auctoritate sub­necti. Quod propter hominum lapsus multum ab ea distare contingit, partim minus quam equitas dictaverit continendo, partim plus quam oporteat proponendo. Multis quoque aliis modis equitas et jus inter se differunt, cujus dissensus interpretatio, ut lex fiat, solis principibus destinatur ” (quoted by Meynial, Encore Irnerius, X. R. L. de dr. fr., 1897, p. 352).

V. Glossre Vacarii ad D.I. 3 (to p. 56).

(From the MS. of the Dean and Chapter of Worcester.)

1. Conditor autem et interpres legum solus est imperator. Scilicet ex propria volumtate. Ceteri ex necessitate. Item iudicis interpretatio nulla intelligitur preterquam si nullo ab his inter quos iudicat iuris remedio infirmetur, inter eos tantum tenet.

2. Generale et naturale congruum ut eo modo solvatur quid quo constructum est. Imperatoris autem consti­tutionem inuito populo immo et reclamante interdum fieri contingit et valet. Ergo et durat ut nec per con­suetudinem abrogari possit nisi prius imperium et po­testatem a principe amotam populus recipiat.

VI. (to p. 69).

Dig. I, 3, 32 pr. (Julianus).

De quibus causis scriptis legibus non utimur, id cus­todire oportet quod mori­bus et consuetudine induc­tum est :

Beaumanoir, Prologue :

Nous entendons a con­fermer grant partie de cest livre par les jugemens qui out este fet en nos tans en ladite contee de Clermont ; et 1’antre partie par cler.·, usages et par cieres cous- tumes usees et acoustumees de lone tans pesiblement ;

et si qua in re hoc defi­ceret, tunc quod proximum et consequens ei est:

si nec id quidem ap­pareat, tunc jus, quo urbs Roma utitur, servari opor­tet.

et 1’autre partie, des cas douteus en ladite contee, par le jugement des chas- teleries voisines ;

et 1’autre partie par le droit qui est communs a tous on roiaume.

VI1. Coutume de Beauvaisis, 31 (to p. 82).

Pour ce que mout seroit longue chose et chargeant as hommes qui font les jugemens de metre en jugement tous les cas qui vienent devant le baillif, li baillis doit metre grant peine de delivrer ce qui est pledie devant lui, quant il set que 1’en doit fere du cas selonc la coustume et quant il voit que la chose est clere et aperte. Mes ce qui est en doute et les grosses quereles doivent bien estre mises en jugement ; ne il ne convient pas que 1’on mete en jugement le cas qui a autre fois este jugies, tout soit ce que li jugemens soit fes pour autres persones, car 1’on ne doit pas fere divers jugemens d’un meisme cas.

VI11. (Bracton I, 1 § 2, 1 § 3) (to p. 92).

Cum autem fere in omnibus regionibus utatur legibus et iure scripto, sola Anglia usa est in suis finibus jure non scripto et consuetudine, in ea quidem ex non scripto ius venit quod usus comprobavit, sed non erit absurdum leges Anglicanas, licet non scriptas, leges apellare, cum legis vigorem habeat quicquid de consilio et consensu magnatum et reipublica? communi sponsione, auctoritate regis sive principis praecedente, iuste fuerit definitum et approbatum.

Cum autem hniusmodi leges et consuetudines per insipientes et minus doctos, qui cathedram indicandi ascendunt antequam leges didicerint, saepius trahantur ad abusum, et qui stant in dubiis et in opinionibus, et multotiens pervertantur a maioribus, qui potius proprio arbitrio quam legum auctoritate causas decidunt, ad instructionem saltem minorum, ego Henricus de Brettone ' animum erexi ’ ad vetera indicia iustorum, perscrutando diligenter, non sine vigiliis et labore, facta ipsorum, con­silia et responsa, et quicquid inde nota dignum inveni in unam summam redigendo.

WILLIAM BRENDON AND SON, LTD.

1 SINTERS, PLYMOUTH