ENGLISH-LATIN GLOSSAR
Abandon a child. Exponere filium
Abandonment. Derelictio
Abduction of a woman. Raptus
Abettor. See Accomplice
Abolish a statute. Tollere legem
Abortion. Partus abactus
Absence in a trial.
Contumacia, eremodiciumAbsent without leave. Emansor
Abuse of rights. Aemulatio
Accept a stipulatory promise. Stipulari
Acceptance of an inheritance. Aditio hereditatis Access to a grave. Iter ad sepulcrum
Accident. Casus
Accomplice. Socius, conscius, particeps, minister, see OPE ET CONSILIO
Account-book. Rationes, codex accepti et expensi Accrual. See ius adcrescendi
Accusation, malicious. Calumnia
Accusation, written. Libellus inscriptionis, subscriptio Acknowledge 'a seal. Agnoscere (recognoscere) sigÂnum
Acknowledge paternity. Agnoscere liberum Acquittal. Absolutio Act in court. Postulare
Actor. Scaehicus, mimus, qui artem ludicram exercet Adjournment of a trial. Dilatio
Administrator. Procurator, curator; administrator of another’s property = procurator omnium bonorum
Adoption. Adoptio, adrogatio
Advantage. Commodum, emolumentum
Adversary in a trial. Pars diversa
Advice. Consilium
Adviser, legal (of magistrates, judges). Adsessor Adviser of the emperor. Consiliarius
Advocate. Advocatus, patronus causae, orator, causiÂdicus, scholasticus
Against good customs. Contra bonos mores
Against one’s will. Invito (aliquo)
Age. Aetas k
Age below puberty. Aetas pupillaris
Agent. Actor, procurator
Agreement not to sue in court. Pactum de non petendo Agreement. Pactum, contractus, placitum, conventio Agreement, extrajudicial about a controversy. TransÂactio
Agreement with reciprocal obligations. Synallagma Air, airspace. Aer, coelum
Alliance. Foedus
Ally. Socius populi Romani
Ambassador. Legatus
Amnesty. Indulgentia principis
Ancestors. Maiores
Animal, domestic.
Pecus, quadrupes, animalAnimal, wild. Fera (bestia)
Announce (publicly). Proscribere (palam)
Annul a statute. Abrogare, tollere legem, see derogare Anonymous. Sine nomine, see libellus famosus Answer (decision) of the emperor. Rescriptum Answers (opinions) of the jurists. Responsa prudenÂtium
Appeal. Appellatio, provocatio
Appeal, written. Libelli appellatorii, see appello Application (written) to court. Libellus conventionis Appointment of an heir. Institutio heredis Appointment of a substitute heir. Substitutio Approval. Approbatio, probatio, auctoritas Approval by a principal. Ratihabitio
Appurtenance of a land. Instrumentum, instructum fundi
Arbitration, agreement on. Compromissum Arbitrator. Arbiter, iudex compromissarius Archive. Tabularium, tabulae publicae Armistice. Indutiae
Army. Exercitus Arrest. Prensio
Arson. Incendium
Ascendants. Maiores, superiores Assemblies of the people. Comitia Assembly, plebeian. Concilium plebis Assessment of taxes. Descriptio Assistance. Auxilium, see ius auxilii Association. Collegium, sodalicium Assume an obligation. Suscipere obligationem Astrologus. Astrologer, mathematicus Asylum. See confuga Attempt, criminal. Conatus
Auction. Subhastatio Authentic. Verus Authority. Auctoritas Authorization. I ussum, mandatum Avenge an offense. Vindicare
Bad faith. Mala fides
Bad (forged) money. Adulterina, reproba, falsa peÂcunia
Bakers. Pistores
Bandit. Latro
Banishment. Deportatio, relegatio, exilium
Bank of a river. Ripa
Banker. Argentarius, nummularius, mensularius Bankrupt. Decoctor
Barter. Permutatio
Beam. Tignum, see tignum iunctum
Beginner in a (lawyer’s) profession. Tiro
Below puberty. Impubes
Betrothal. Sponsalia
Beyond the normal order. Extra ordinem
Birthplace. Origo
Bishop. Episcopus
Bishop’s court. Episcopalis audientia
Blame by the censors. Nota censoria
Blind. Caecus, see testimonium caeci
Board, advisory, of magistrates. Consilium magistraÂtuum
Board, white, for official announcements.
Album Body-guard of the emperor. Protectores Bookkeeper. RatiocinatorBooty. Praeda
Borrow. Mutuari
Bottomry loan. Fenus nauticum, pecunia traiecticia Boundary of a land. Fines, confinium, modus agri Boundary stone. Terminus, cippus
Bribe. Corrumpere
Bribery at elections. Ambitus
Bribery in office. Repetundae
Brother. Frater
Building. Aedes, aedificium
Building materials. Tignum, see tignum iunctum
Building regulations. See zenonianae constituÂtiones
Buildings, public. Opera publica
Burdens (expenses) of a marriage. Onera matrimonii Burden of the proof. Onus probandi
Bureau of the imperial chancery. Scrinium
Burglar. Effractor
By-laws of an association. Pactio collegii
Captain of a ship. Magister navis
Case. Causa, res iudicialis
Cash-book. Codex accepti et expensi, rationes
Cash payment. Numeratio pecuniae, pecunia numerata Cast horoscopes. Ars mathematica
Census declaration (return), oral. Professio censualis Chair used by high magistrates. Sella curulis, see subÂsellium
Chairman of a criminal jury. ludex quaestionis
Chancery, imperial. See a cognitionibus and the folÂlowing entries
Change a testament. Mutare testamentum
Change in the family status. Mutatio familiae Charitable institutions. Piae causae
Charter of a colony (province). Lex coloniae (proÂvinciae)
Chastity, crimes against chastity. Pudicitia Chicanery. Calumnia
Chief of the palace offices. Magister officiorum
Child. Infans, liber
Child, unborn (in the womb). N asciturus, in utero Child of an unknown father. Spurius, vulgo conceptus Childless. Orbus
Children. Liberi, see ius liberorum
Choice. Optio
Church. Ecclesia
Citizen Civis
Citizens of a municipality. Municipes
Citizenship. Civitas
Civilian. Paganus
Claim. Petitic
Claim back. Repetere, reposcere
Claim for the recovery of a pledge. Vindicatio pignoris
Claim of a servitude. Vindicatio servitutis
Claim of an inheritance. Hereditatis petitio
Class, equestrian (senatorial) Or do equester (senaÂ
torius)
Classes, social higher.
Potentiores, HonestioresClasses, social lower. Humiliores, tenuiores
Clerk, in a court. Scriba, exsecutor
Coercive measures. Coercitio
Co-heirs. Coheredes
Coins. Nummi
Collapse of a building. Ruina
Collusion between accuser and accused. Praevaricatio Command. I ussum
Commander. Praepositus, praefectus
Commander, military. Imperator, regens exercitum Commander of a fleet unit. Nauarchus (classis) Commander of a ship. Magister navis
Commander of the cavalry. Magister equitum Commander of the infantry. Magister peditum Commissioner. Procurator, curator Common ownership. Communio Common thing. Res communis
Complain. Queri
Complaint. Querela, querimonia
Complex of things as a unit. Universitas (rerum), corpus ex distantibus
Conceal another’s slave. Celare, suscipere, supprimere servum alienum
Concealer. Occultator
Conceived. Conceptus, in utero
Conclude a fictitious transaction. Simulare
Concurrent crimes. Delicta concurrentia
Confer a higher rank. Promovere
Confiscation. Ademptio, publicatio, proscriptio (bonoÂrum)
Construction of a house. Aedificatio. See superficies Contempt of court. Contumacia, see obtemperare Contractor. Redemptor, conductor (operis)
Control of public morals. Regimen morum Controversy in court. Lis, see iurgium Conveyance of a res mancipi. Mancipatio, in iure cessio Conveyance of property. Translatio dominii Copper and scales. See per aes et libram Copy, make a copy. Describere
Copy of a document. Exemplum
Corporal punishment. Castigatio, verberatio, fustigatio Corporate body. Universitas, corpus, collegium Corpse. Cadaver
Correality. See duo rei promittendi Corruption of a slave. See actio servi corrupti Council. Consilium
Council, municipal. Ordo (consilium) decurionum, curia
Counterfeit money. Moneta (pecunia) adulterina, falsa Court days. Actus rerum, see feriae, dies fasti Court hall. Secretarium
Court practice. Consuetudo fori
Creditor by stipulatio. Reus stipulandi, stipulator Crime.
Crimen, delictum, maleficiumCrime through cheating, fraud, deceit. Stellionatus Crimes prosecuted by the person injured. Delicta (priÂvata)
Crimes prosecuted by the state. Crimina publica Criminal courts. Quaestiones
Criminal offense. Admissum, flagitium
Crown property of the emperor. Patrimonium Caesaris Customary law. Consuetudo, mos, mores maiorum, ius moribus constitutum
Custom duties. Portoria
Customs (good). Mores (boni)
Customs, local. Usus loci, mores civitatis (regionis)
Damage done by domestic animals. Pauperies
Damage done to property. Damnum iniuria datum, see LEX AQUILIA
Damage, threatened. Damnum infectum Danger. Periculum, see damnum infectum Daughter. Filia
Deaf. Surdus
Death. Mors
Death penalty. Supplicium (ultimum), poena capitis (capitalis)
Death, upon (because·of). Mortis causa
Debt. Debitum
Debt, non existing. Indebitum
Debt-book. Kalendarium
Debtor. Reus (debendi), debitor
Debtor through stipulation. Reus promittendi, proÂmissor
Debtors, joint. Correi, duo rei.
Decapitation. Decollatio, capitis amputatio
Deceased. Defunctus
Deceipt. Dolus, fraus
Deceitfully. Dolo, dolose, subdole
Deceive creditors. Fraudare creditores
Decemviral legislation. Lex duodecim tabularum Decision of a magistrate (emperor). Decretum Decision of an arbitrator. Arbitrium, sententia arbitri Decision of the senate. Sententia senatus
Declaration before censors. Professio censualis Declaration before officials. Professio
Declaration before witnesses. Testatio
Declarations concerning the birth of children. ProfesÂsiones liberorum natorum
Decree. Decretum
Defamation. Iniuria, convicium
Defamatory letter (poem). Libellus famosus (carmen famosum)
Default. Mora, contumacia, absentia
Defect, legal. Vitium
Defect mental. Vitium animi
Defective condition of a building (construction). ViÂtium aedium (operis)
Defective, legally. Vitiosus
Defects concealed (latent) in a sale.
See actio redÂhibitoriaDefendant. Reus, is cum quo agitur
Defenseless in trial. Indefensus
Defraud. Fraudare
Defrauding young men. Circumscriptio adulescentium Degree of relationship. Gradus
Denial of a claim. Infitiatio, negatio
Denouncer. Delator, nuntiator
Dependant upon another’s paternal power. Alieni iuris, in potestate
Deputy official. Vices (vice) agens, vicarius, proximus Descendants. Descendentes, posteri, progenies Desecration of a grave. Violatio sepulcri
Deserter. Perfuga, transfuga, see deserere Designation of an heir. Institutio heredis Destruction. Demolitio
Determination by lot. Sortitio
Disapprove. Reprobare
Discharge, honorable, from military service. Missio honesta
Disease. Morbus; chronic disease. Morbus perpetuus Disherison. Exheredatio
Dishonest. Improbus, contra bonam fidem Disinherit. Exheredare
Dismissal from military service. Reiectio militia Disobedience to a magisterial order. See obtemperare Dispossess. Deicere de possessione
Dissolve a legal tie. Solvere
Distinctive insignia (titles). Ornamenta
Distribution of money among people. Missilia, iactus missilium
Districts, administrative in Rome (Italy). Regiones Disuse of a law. Desuetudo
Divine law. I us divinum, ius sacrum, fas
Division of common inheritance. See actio familiae
ERCISCUNDAE
Division of common property. See actio communi DIV1DUND0
Division of process (bipartition). See in iure, apud
IUDICEM
Divorce. Divortium, repudium, separatio
Document. Instrumentum, charta, scriptura
Door. Ostia
Dowry. Dos, res uxoria
Draft by lot. Sortitio
Draft, written of a judgment. Pariculum
Drunkenness. Ebrietas, temulatio, see vinum Dumb. Mutus
Duress. See METUS
Duties, public, for the state or city. Munera
Earnest (money). Arra
Earthquake. Terrae motus
Easement. Servitus
Ecclesiastical jurisdiction. See episcopalis audientia Elected magistrate (for the next term). Designatus Election between alternative obligations. Optio, see IUS VARIANDI
Elections, dishonest practices in. Ambitus Embezzler. Decoctor
Embezzlement in office. Peculatus
Emergency. Necessitas
Emergency tax. Tributum temerarium
Emperor. Princeps, imperator
Enactment, imperial, of particular importance. Sanctio pragmatica
Enactment of a plebeian assembly. Plebiscitum
Enactments of the emperors. Constitutiones principum, statuta imperialia
Endow with a dowry. Dotare
Enemy. Hostis
Enforce payment. Exigere
Enfranchisement of a slave. Manumissio
Enriched. Locupletior factus
Enrichment. Id quod pervenit, versum in rem alicuius
Enrichment, unjustified. See condictio
Enslavement by penalty. See servus poenae
Entry in a cash-book. Nomen, see nomina tranÂscripticia
Equal legal situation. Par causa
Equipment of a house (land). Instrumentum, instrucÂtum domus (fundi)
Equity. Aequitas
Error concerning law. Ignorantia (error) iuris Estate (inheritance). Hereditas, res hereditariae Estate tax. Vicesima hereditatium
Esteem. Existimatio
Estimation. Taxatio, aestimatio
Evade law. Circumvenire, fraudare legem, in fraudem legis agere
Evade summons in court by hiding. Latitare Evidence. Probatio
Evidence, circumstantial. Indicium
Examination of a case in court. Causae cognitio Examine (confirm) the correctness of a copy. RecogÂnoscere
Excessive claim. Pluspetitio
Exchange. Permutatio
Exclude from the senate. Senatu movere
Excuse. Excusatio, velamentum
Execution of a judgment. See actio iudicati, manus iniectio
Execution through taking a pledge. See pignus in CAUSAM IUDICATI
Execution of a criminal. See poena capitalis, poena Executioner. Speculator
Exemption, excuse, from guardianship or public charges. Excusatio
Exemption from law. Solutio legibus
Exemption from taxes. Immunitas, vacatio Exercise of a right. Usus iuris, uti suo iure.
Exile, voluntary. See interdicere aqua et igni Ex-master of a slave. Patronus
Expenses. Impensae, impendium, sumptus Expenses connected with a lawsuit. Sumptus litis Explanation of laws (or last wills). Interpretatio Expose to public view. Proponere, publicare, proÂscribere, promulgare
Expropriation. Emptio ab invito
Expulsion. Relegatio
Extinction of obligations. See solutio, liberatio, acÂceptilatio, DATIO IN SOLUTUM, CONFUSIO
Extrajudicial oath. lusiurandum voluntarium Extort. Torquere, extorquere
Extortion. Concussio, crimen repetundarum
Factual situation. Res facti
Fair and just. Bonum et aequum
Faith (good, bad). Fides (bona, mala)
False judgment. See Unjust judgment
Family council. Consilium propinquorum, domesticum Farmers of public revenues. Publicani
Father. Pater (familias), parens
Fear. Metus, timor
Fees, judicial. Sportulae Female slave. Ancilla Festivities, public. Ludi publici Fetters. Vincula
Fiance (fiancee). Sponsus (sponsa) Fiduciary agreement. Pactum fiduciae Financial matters. Rationes
Financial means of a person. Facultates, modus faculÂtatum
Fine. Multa, poena nummaria (pecuniaria)
Fire. Incendium Fire brigade. Vigiles First name. Praenomen Fishing. Piscari Fleet. Classis
Flock of animals. Grex Flowing water. Aqua profluens Food administration. Annona Forbid. Prohibere, vetare Force (physical). Vis, violentia Foreclosure of pledge. See lex commissoria, impeÂtratio DOMINII
Foreigner. Peregrinus Forgery. Falsum
Formalities, legal. Sollemnitates iuris
Formless agreement. Pactum (nudum), placitum Formless promise of a dowry. Pollicitatio dotis Formularies for documents. Formulae Formulary procedure. See formula Fortune-teller. Vaticinator Foster parent. Nutritor Foundations,’charitable. Piae causae Four-footed animal. Quadrupes Fracture of a bone. Os fractum Fraud. Dolus Fraudulently. Subdole, dolose Free. Liber Free a slave. Manumittere
Free from charges. Immunis, see optimo iure
Free man enslaved through condemnation. Servus poenae
Free will. Libera voluntas
Freeborn. Ingenuus Freedman. Libertus, libertinus Freedman’s services. Operae liberti Fruits. Fructus Funeral. Funus
Funeral association. Collegium funeraticium Funeral oration. Oratio funebris Furlough. Commeatus
Gain. Lucrum
Gain in a transaction. Lucrari, lucrifacere
Gambler. Aleator, see alea
Games (public). Ludi (publici)
Gates of a city. Portae
General authorization. Mandatum generale
Gift. Donatio, donum, munus
Gifts between spouses. Donationes inter virum et uxorem
Give a dowry. Dotare
Give notice. Denuntiare
Give security. Cavere
Good customs (manners). Boni mores
Good faith. Bona fides
Goods transported by sea. Vectura
Governor of a diocese. Vicarius
Governor of a province. Praeses (rector) provinciae Grace of the emperor. Indulgentia principis Gratuitous loan of things for use. Commodatum Grant an action. Dare actionem
Grant of majority rights to a minor. Venia aetatis Grave. Sepulcrum
Gross negligence. Magna (lata) culpa, magna negleÂgentia
Group o*f persons as a unit. Universitas
Guaranties in process. See vadimonium, cautio iudi- cio SISTI
Guaranty for eviction. See actio auctoritatis, stipuÂlatio DUPLAE
Guardian. Tutor
Guardianship. T utela
Guild. Collegium, of do
Guilty. Reus
Harbor. Portus
Harvest. Messis
Head of an office. Praefectus, praepositus, magister, curator
Head of the fiscal administration. Rationalis
Health (bad). Valetudo
Heir. Heres
Heirless estate. Bona vacantia
Help through procedural measures. Succurrere, subÂvenire
Herald. Praeco
Herd. Grex
Hesitate in testimony. Vacillare
High treason. Crimen maiestatis, perduellio, proditio Higher in rank. Superior
Highway robber. Latro, grassator
Hire another’s labor. Locatio conductio operarum (operis)
Hold a thing. Detinere, naturaliter possidere
Holidays. Feriae
Honest man. Vir bonus
Honesty. Bona fides, probitas
Honorarium for intellectual services. Salarium
Hospital. Xenodochium
Hostage. Obses
House. Domus, aedes
Hunting. Venatio
Husband. Maritus
Ignorance of a fact (law). Error, ignorantia facti (iuris)
Illegal. Illicitus
Illegitimate child (father). Filius (pater) naturalis Illiterate. Ignarus litterarum (see litterae) Imaginary marriage. Nuptiae simulatae Immovables. Res immobiles
Imperial council. Consilium principis, consistorium
Imperial enactments. Constitutiones principum
Impulse. Impetus
In court. Pro tribunali
Inaction. Silentium
Incapable to be a witness. Intestabilis
Income. Reditus
Independent of another (legally). Sui iuris
Individual thing. Species
Ineffective, legally. Inutilis
Infamous. Qui notatur infamia
Infantrymen. Pedites
Informal proceedings, out of court. De piano Informer. Denuntiator, index, delator Inhabitant. Incola
Inheritance. Hereditas
Inheritance tax. Vicesima hereditarium
Innkeeper. Caupo, see receptum nautae
Inquire. Quaerere
Insane. Demens, furiosus, mente captus Insubordination. Contumacia
Insuit. Contumelia, iniuria, convicium
Intellectual profession (services). Artes (operae) liberales
Intent to commit a crime. Consilium, voluntas sceleris Intention. Animus, affectio, mens, cogitatio, voluntas, propositum
Intention of a statute. Mens, sententia legis Intentionally (with evil intention). Dolo malo, dolose Intercourse with an unmarried woman. Stuprum Interest. Usurae, fenus
Interest for default. Usurae morae
Interest from interest. Usurae usurarum, anatocismus
Interest of twelve per cent. Usurae centesimae
Interest, public. Utilitas publica, see intereste utilis Intermediary. Interposita persona
Interruption (of usucaption). Interpellatio, usurpatio Intestate succession. Hereditas legitima (ab intestato), bonorum possessio intestati
Intoxication. Ebrietas, temulatio. See vinum Inundation. Vis fluminis
Invade another’s property. Introire, ingredi
Invalid, legally. Irritus, invalidus, nullus, nullius moÂmenti
Invest money. Collocare pecuniam
Investigator. Quaesitor
Inviolable. Sacrosanctus
Island. Insula
Issue a decree. Decernere
Issue an interdict. Reddere interdictum
Jail. Career
Jettison. laetus mercium
Joinder of issue. Litis contestatio
Joinder of possessions. Accessio possessionis Joint debtors. Correi, duo rei promittendi
Joint creditors. Duo rei stipulandi
Judge. ludex
Judgment. Sententia
Judgment debt. ludicatum
Judicial matter. Causa
Jurist. lurisprudens, prudens, iurisconsultus, iuris peÂritus
Just titlé. Iusta causa
Keeper of stables. Stabularius, see receptum nautae Keys. Claves
Kidnapper. Plagiarius, plagiator
Kidnapping. Plagium
Kind of things. Genus
King. Rex
Kingship. Regnum
Kiss. Osculum
Knowledge. Scientia Knowledge of law. Iuris scientia, iurisprudentia
Labor (manual and intellectual). Operae Lack of knowledge of the law. Ignorantia iuris Lack of professional skill. Imperitia Lampoon. Carmen famosum, libellus famosus Land (plot of land). Ager, fundus, praedium Land dedicated to the gods. Locus sacer
Land for agricultural production. Praedium rusticum Land for urban utilization. Praedium urbanum
Land in Italy (provinces). Fundus Italicus (provinÂcialis), solum, praedium Italicum (provinciale)
Land-register. Libri censuales Land-tax (in provinces). Tributum soli, stipendium Large estate. Latifundium
Last will. Postrema, ultima voluntas, testamentum Law. lus, lex
Law, customary. See Customary law
Law originating in edicts of magistrates (praetors). lus honorarium (praetorium)
Lawsuit. Actio, petitio, persecutio Lawfully. lure, recte, rite, licite Lawyer. See Advocate
Lawyer pleading in court. Togatus fori
Lease. Locatio conductio
Lease in perpetuity. See emphyteusis Leave (inheritance, legacy). Relinquere Leave of absence. Commeatus
Legacy. Legatum, see fideicommissum Legacy of a fraction of the estate. Partitio legata Legacy, additional, to an heir. Praelegatum Legal rule. Regula iuris, norma, canon Legally. See Lawfully
Legitimate son. Filius legitimus Lend money. Credere pecuniam Lessee. Conductor
Lessor. Locator
Letter. Epistula, litterae Letter of commendation. Prosecutoria
Liable, to be. Teneri
Liberation from an obligation. Solutio List of property. Inventarium Litigation. Lis, controversia Litigation tax. Quadragesima litium Loan for consumption. Mutuum, creditum Loan of a thing for use. Commodatum Long-term lease. Emphyteusis, ius in agrb vectigali Loss. Damnum
Loss of profit. Lucrum cessans Lower imperial officials. Proximi Lunatic. Furiosus, demens, mente captus Luxury, laws against. Leges sumptuariae
Majority in a corporation. Maior pars
Make a copy. Describere
Make a gift. Donare
Make a testament. Testari, testamentum facere
Make good losses. Resarcire, sarcire Malicious trial. Calumnia
Manage another’s affairs. Negotia (aliena) gerere, administrare
Management of another’s affairs without authorization. Negotiorum gestio
Manager of a commercial enterprise. Institor
779
Manager of another’s affairs. Procurator; without authorization = negotiorum gestor
Manslaughter. Homicidium
Manumission tax. Vicesima manumissionum Maritime loan. Fenus nauticum, pecunia traiecticia Market. Nundinae
Market place. Forum
Marriage. Matrimonium, nuptiae
Marriage contract, written. Tabulae nuptiales (dotales) Marriage, incestuous. Nuptiae incestae, see incestus Marriage-like union of slaves. Contubernium
Master of a slave. Dominus
Master of ceremonies. Magister admissionum
Matter of fact. Res (quaestio) facti
Matter of law. Res (quaestio) iuris Meeting, informal, of the people. Contio
Members of a corporation (association). Socii, sodales, corporati, collegiati
Merchandise. Merx
Merchants. Negotiatores, mercatores
Messenger. Nuntius
Messengers in office. Viatores
Milestone. Milliar ium
Military court. ludices militares
Military delicts. Delicta militum
Military law. Ius militare (militum)
Military service. Militia
Mines. Metalla
Minor magistrates. See vigintisexviri
Minority. Minor aetas
Mint. Moneta
Mistake. Error
Money. Pecunia, nummi
Money lent. Pecunia credita
Monk. Monachus
Moral duty. Officium pietatis
Motive of a statute. Ratio legis
Mourning. Luctus
Movables. Res mobiles
Move to another place. Migrare, see interdictum de MIGRANDO
Municipal senate (council). Consilium (ordo) deÂcurionum
Municipality. Municipium
Murder. Homicidium, see parricidium
Murder by poison. Veneficium
Murderer. Sicarius
Name. Nomen
Natural law. Ius naturale (naturae)
Navy. Classis Negligence. Culpa
N eighbor. V icinus
Newborn child. Partus
Norm, legal. Praeceptum (regula) iuris, praescriptum Non-appearance in court. Contumacia
Non-use of a right. Non usus
Notary. Tabellio, tabularius
Notification of action to the defendant. Editio actionis Notify. Denuntiare
N ourishment. V ictus
Null. Nullus, nullius momenti, invalidus
Oath. Juramentum, iusiurandum
Oath in a civil trial. See juramentum necessarium Oath of a magistrate. See iurare in leges, eiuratio Oath of soldiers. Sacramentum
Object of a lawsuit. Res de qua agitur, lis
Object of a pending trial. Res litigiosa
Objection in trial. Exceptio
Obsolescence. Desuetudo
Offense against the state. Maiestas, perduellio Offense, personal. Iniuria
Offenses, military. Delicta militum
Offer. Oblatio
Office, public. Ministerium
Officers, highest, in the legion. Tribuni militum
Offices, regional, of the fisc. Stationes fisci
Official duties. O fficium
Official, highest, in an imperial office. Primicerus, princeps
Officials in the fiscal administration. Rationales
Officials in the imperial palace. Palatini
Omission, negligent. Neglegentia, culpa in non faciendo Omit a person in a will. Praeterire, omittere
Opening of a will. Apertura testamenti
Opposing an exception. Excipere
Oral solemn declaration. Nuncupatio
Oral will. T estamentum per nuncupationem
Orator. Rhetor
Ordain. Statuere
Order (authorization). Iussum
Order of a magistrate. Decretum, iussum
Order of payment from a bank deposit. Relegare peÂcuniam, delegare ab argentario
Order, public. Disciplina
Order to lend money. Mandatum pecuniae credendae
Order to take possession, issued by a praetor. Missio in possessionem
Ordinary civil procedure. Ordo iudiciorum privatorum
Ordinary criminal procedure. Or do iudiciorum publiÂcorum
Original of a document. Exemplar, authenticum Outlawed. Proscriptus, interdictus aqua et igni, sacer Outside the court. Extra iudicium
Owner. Dominus, proprietarius
Ownerless estate (inheritance). Bona vacantia Ownerless things. Res nullius
Ownership. Dominium, proprietas
Ownership protected by praetorian law. See in bonis
Pace. Passus
Painting. Pictura
Panel of judges. Album iudicum
Parcel of public land. Locus publicus
Partition. Divisio
Partner. S ocius
Partnership. 5 ocietas
Party to a trial. Pars, litigator
Party wall. Paries communis
Pasquil. Libellus famosus
Pass a judgment. Sententiam ferre, iudicare
Pasture land. Pascuum
Pasture servitude. Ius pascendi Paternal power. Patria potestas Patronage. Patrocinium
Pay a debt. Solvere, retro dare
Payment by installment. Pensio
Payment of a debt. Solutio
Peace. Pax
Pederasty. Stuprum cum masculo
Penalty. Poena
Period of time. Tempus, intervallum
Periods, lucid (in an insane person). Dilucida (lucida) intervalla
Perjury. Periurium
Person not belonging to a family. Extraneus Personal offense. Iniuria, contumelia
Personnel, auxiliary, in an office. Apparitores Petition. Preces, libellus, supplicatio
Physical things. Res corporales
Physician. Medicus
Plaintiff. Actor, petitor, is qui agit
Platform for the court. Tribunal
Plead in court a case. Causam dicere, perorare Plebeian assembly. Concilium plebis Plot of land. Ager, fundus, praedium Plurality of creditors. Duo rei stipulandi Plurality of debtors. Duo rei promittendi Plurality of guardians. Contutores Plurality of heirs. Coheredes
Poison. Venenum
Poisoner. Veneficus
Police officials. Curiosi
Poll-tax. Tributum capitis Popular assembly. Comitia
Possession of a right. Possessio iuris, quasi possessio Possessor in good (bad) faith. Possessor bonae fidei Possessory remedies. See interdicta
Postal service. Cursus publicus
Poster. Propositum
Posthumous child. Postumus
Postpone. Prorogare
Poverty. Egestas
Power. Potestas
Power of higher magistrates. Imperium
Praetorian Edict, commentaries on. Libri ad edictum
Precedent. Exemplum, see res iudicata
Predecessor in title. Auctor
Preliminary decision in litigation. Interlocutio Prescription, acquisitive. Usucapio
Prescription, extinctive. Longi temporis praescriptio Presentation of the case by plaintiff. Narratio Pretext. Obtentus, velamentum, see species Price. Pretium
Priests. Sacerdotes, flamines, augures, haruspices Principal. Dominus negotii
Principal (sum). Sors, caput
Prison. Career, vincula publica
Prisoner of war. Captivus
Privy purse of the emperor. Res privata principis Procedural stipulations. Stipulationes praetoriae, see
IUDICIALES
Proceeds. Fructus
Proclamation. Programma
Products. Fructus
Professional association. Collegium, ordo
Professional services. Operae
Profit. Commodum, lucrum
Prohibit. Vetare, prohibere
Prohibited by law or custom. Illicitus
Prolongation of magisterial power. Prorogatio imperii Promise. Promissio, promissum, pollicitatio
Promise of a dowry. Didio, promissio, pollicitatio dotis Promissory note. Chirographum
Proof. Probatio
Proof, burden of. Onus probandi
Property of a person. Proposal of a statute. Propose a candidate. Proposer of a statute.
Bona, patrimonium
Rogatio legis (ferre legem)
Nominare
Rogator, auctor legis
Prosecutor in a criminal trial. Denuntiator, accusator
Prostitute. Meretrix, mulier quae corpore quaestum facit
Protest against a new construction. Operis novi nunÂtiatio
Prove. Probare
Provincial land. Praedium (solum) provinciale
Public constructions. Opera publica
Public interest (welfare). Utilitas publica
Public law. lus publicum
Publicly. Palam, publice
Punishment. Poena
Punishment, capital. Poena capitalis, supplicium
Purchase. Emptio
Purpose of a statute. Ratio legis
Pursue a claim. Experiri actione
Question. Interrogatio
Quinquennal period. Lustrum
Rain drip. Stillicidium
Rate of interest fixed by law. Usurae legitimae Ratification. Ratihabitio, ratum habere
Ratification by the senate. Auctoritas senatus (patrum) Read in court. Recitare
Real. Verus
Real right. lus in re (aliena)
Real security. See fiducia, pignus, hypotheca
Reason, natural. Naturalis ratio
Receipt, written. Apocha, securitates
Reciprocal claims. Mutuae petitiones
Reciprocally. Invicem
Recompense. Remunerare
Records, official. Acta, commentarii, tabulae publicae, gesta, monumenta
Recourse. Regressus
Recovery of property, action for. Rei vindicatio
Recovery of unjustified enrichment, action for. ConÂdictio
Recruit. Tiro
Redeem a pledge. Emere pignus
Redeemed from the enemy. Redemptus ab hoste
Reduction of rent. Remissio mercedis
Refusal of action by the praetor. Denegatio actionis Refuse an inheritance. Abstinere (se) hereditate Registered as taxpayer. Censitus
Reimburse. Refundere
Reinstatement to the former (legal) condition. RestiÂtutio in integrum
Reiteration of evidence. Ampliatio
Relationship (kinship). Necessitudo, see agnatio, cognatio
Relationship among slaves. Cognatio servilis
Release of debt. Acceptilatio
Release from an obligation. Remissio debiti
Remitting a penalty. Remissio poenae
Remnant, unpaid of a debt. Residuum, reliquatio, reÂliquum
Removal of a boundary stone. Termini motio
Render judgment. ludicare, sententiam ferre.
Renew. Renovare redintegrare
Renewal of an accusation. Repetere accusationem
Renewal of a lease. Reconductio, relocatio
Rent. Merces
Rent in a long-term lease. Canon, pensio
Renunciation. Abdicatio
Repair. Reficere
Replacement of a judge. Mutatio iudicis, see transÂlatio iudicii
Reply of the defendant. Contradictio, responsio, libelÂlus contradictionis
Report to a higher judge. Referre
Represent a person. Sustinere personam alicuius Representative of a corporate body. Syndicus, actor Representative of a party in a trial. Cognitor, proÂcurator
Request a magistrate. Postulare
Request for opinion. Consultatio
Rescind. Rescindere, resolvere, revocare
Rescission of a sale. Redhibitio
Reserve a servitude (usufruct) for the alienator. DeÂducere, excipere servitutem (usumfructum)
Residence. Domicilium, sedes
Responsibility (risk) of a guardian. Periculum tutoris Responsible for damages. Obnoxius
Restore. Restituere
Retaliation. Talio
Retention of a dowry. Retentiones dotales
Return (give back). Reddere
Revenues of the state. Vectigalia
Revocation of a legacy. Ademptio legati
Revolt. Tumultus, seditio
Rhetorician. Rhetor, orator
Right. I us
Right and just. Bonum et aequum
Right of life and death. I us z’itae necisque
Right on another’s property. I us in re aliena
Right to promulgate edicts. I us edicendi
Right to take produce of another’s property. Ius fru- endi, see ususfructus
Right to use another’s property. I us utendi, see usus Right to vote. Ius suffragii
Rights of way on another’s property. See iter, via, actus
Riot. Tumultus, seditio
Risk. Periculum
Risk in a sale. Periculum rei venditae
River. Flumen, rivus
River bed. Alveus
Roads. Viae
Robber. Praedo
Robbery. Rapina
Roman people. Populus Romanus
Rome, city of. Urbs
Rule, legal. Regula iuris
Runaway (slave). Servus fugitivus
Salary. Merces
Sale. (Emptio) venditio, distractio
Sale of a free man. Plagium
Sale (purchase) of a future thing. Emptio spei, emptio rei speratae
Sale of a pledge. Distractio pignoris, see ius distraÂhendi
Sale of a war prisoner. Venditio sub corona
Sale of the property of an insolvent debtor. Bonorum venditio
Sale, public, by auction. Audio
Sales tax. Centesima (vectigal) rerum venalium
Schedule (inventory) of an estate. Inventarium, reÂpertorium
Sea. Mare
Seal. Signum, sigillum
Seal a document. Signare, obsignare, consignare
Search for stolen things. Perquisitio, see lance et licio
Seashore. Litus
Second marriage. Secundae nuptiae
Second marriage between the same persons. MatriÂmonium redintegratum
Security. Cautio, satisdatio
Security for appearance in court. Cautio uidicio sisti, vadimonium
Seizure by the fisc. Confiscatio, occupatio a fisco
Selection. Electio, optio
Selection by lot. Sortitio
Selection of jurors. Editio iudicum
Selection of senators. Lectio senatus
Self-defense. See vim vi repellere, vindicare
Sell at a public auction. Publice vendere; to be sold — publice venire
Senators. Patres (“fathers”), senatores
Senility. Senectus
Sequence in magisterial career. Cursus honorum Serfdom. See colonatus
Servitude of dwelling in another’s house. Habitatio Servitudes, rustic. Servitutes praediorum rusticorum Servitudes, urban. Servitutes praediorum urbanorum Set Off. See COMPENSATIO
Settle a controversy. Transigere
Share of an inheritance. Portio (pars) hereditatis Ship. Navis
Shipowner. Navicularius, nauta, see receptum nauÂtae
Shipper. Exercitor navis, nauclerus
Shipwreck. Naufragium
Shorthand writing. Notae
Shrewdness. Dolus bonus
Sign. Subscribere, subnotare
Signature. Subscriptio
Silence. Silentium, see tacere
Slander. See defamatio
Slanderous poem. Carmen famosum, libellus famosus, see OCCENTARE
Slave. Servus, homo, mancipium, puer
Slave, female. Ancilla
Slave manumitted on condition. Statuliber
Slave of a slave. Servus vicarius
Slave of the state. Servus publicus
Slavery. Servitus
Social classes, higher. Potentiores, honestiores, altiores
Social classes, lower. Humiliores, tenuiores
Soil. Solum
Soldier. Miles
Soldier’s pay. Stipendium
Soldier’s will. Testamentum militis
Solidarity in obligations. See Correality
Solvent. Solvendo esse, facere posse
Son under paternal power. Filius familias
Sorcery. Magia, see excantare
Space between neighboring houses. Ambitus
Speech of the emperor. Oratio principis
Spendthrift. Prodigus
Sphere of competence. Provincia
Spy. Explorator, proditor
State. See RES PUBLICA
State land. Ager publicus
Status of a freeborn. Ingenuitas
Statute. Lex
Statute of a collegium (association). Lex collegii Statute of limitations. Praescriptio longi temporis Statutes against luxury. Leges sumptuariae Statutes on voting. Leges tabellariae Statutory norm. Placitum legis
Steal. Furari, subripere
Stepson. Privignus
Stipulatory promise. Stipulatio
Storehouse. Horreum, thesaurus
Storm. T empestas
Straw man. Interposita (supposita) persona
Subject to another’s power. Alieni iuris, in potestate Submission to arbitration. Compromissum
Subordinate personnel in offices. Apparitores Subscribe. Signare
Substitute heir. Heres substitutus, heres secundus
Substitute of an official. Vice agens, vicarius
Substitute of a provincial governor. See iudex Succeed as an heir. Succedere hereditario iure
Succession according to praetorian law. Bonorum posÂsessio
Sue in court. Venire contra aliquem, convenire
Suicide. Suicidium, consciscere sibi mortem, libera facultas mortis
Suit, written. Libellus conventionis
Sum lent at interest. Sors, caput
Summary. Index
Summary civil proceeding. Summatim cognoscere Summons to court. In ius vocatio, denuntiatio, evocatio Supposititious child. Partus subditicius, subiectus, suppositus
Superior force. Vis maior
Supervision. Cura, curatio
Surety. Sponsor, fideiussor, fideipromissor, see adpro- MISSIO, PRAEDES
Surety in process. Vindex, vas, praes
Surname. Cognomen
Surrender of a son or slave for damages. In noxam dedere
Surrender of an enemy. Deditio
Survive. Supervivere, see COM MORIENTES
Suspension of judicial activity. lustitium Sustenance. Alimenta
Taking possession of an ownerless thing. Occupatio
Taking upon death of a person. Mortis causa capio Tax. Vectigal
Tax assessment officials. Censuales
Tax collector. Susceptor
Tax evasion. Fraudare vectigal
Tax farmer. Publicanus redemptor, conductor
Tax farmers’ association. Societas publicanorum
Tax office, regional. Statio
Tax officials. Tabularii
Tax on inheritance. Vicesima hereditatium
Tax on manumissions. Vicesima manumissionum
Tax on sales. See Sales tax
Tax payer. Tributarius
Taxes in provinces. See tributum, capitatio, stiÂpendium
Teachers. Magistri, praeceptores, professores, anteÂcessores
Ten-men group. Decuria
Tenant. Habitator, inquilinus, conductor
Tenement house. Insula
Territory of Rome. See pomerium
Testament, capacity to make one or to take under one.
Testamenti factio
Testify. Testari
Testimony. Testimonium, testatio, attestatio
Testimony, written. Testimonium per tabulas, tabulae signatae
Theatrical art. Ars ludicra
Theft. Furtum
Theft of sacred things. Sacrilegium
Things stolen. Res furtivae, subreptae
Things of the husband, stolen by his wife. Res amotae
Things without an owner. Res nullius
Time, fixed. Tempus certum, statutum
Time for the payment of a judgment debt. Tempus iudicati
Tomb. Sepulcrum
Torture. Tormentum
Token (ticket). Tessera
Touch the debtor’s shoulder. Manum inicere
Trade. Commercium
Tradesman. Mercator, negotiator
Traitor. Proditor
Transaction. Negotium, transactio
Transfer of a claim. Cessio
Transfer of jurisdiction. Jurisdictio mandata, delegata
Transfer of ownership. Translatio dominii
Transfer of ownership, formless. Traditio
Transfer of the right to an inheritance. Transmissio
Transferee (transferor) in a mancipatio. Mancipio acÂcipiens (dans)
Travel expenses. Viaticum
Treason. Perduellio, crimen maiestatis
Treasure-trove. Thesaurus
Treasury. Aerarium, arca
Treasury, imperial. Fiscus, largitiones
Treaty, international, for protection of citizens. ReciÂperatio
Treaty of alliance. Foedus
Treaty of friendship. Foedus amicitiae
Trial, civil. Lis, see legis actiones, formula, cogÂnitio EXTRA ORDINEM
Trial, civil, bipartition of. See in iure, apud iudicem
Trial concerning freedom. Causa liberalis
Truth. Veritas
Try a case in court anew. Retractare causam Turmoil. Turba, rixa
Twelve Tables. Lex duodecim tabularum
Unborn child. N asciturus
Undutiful will, gift. Inofficiosus, see querela inoffiÂciosi TESTAMENTI (INOFFICIOSAE DONATIONIS)
Ungrateful. Ingratus
Unjust. Iniquus, iniustus
Unjust judgment intentionally rendered by a judge. See IUDEX QUI LITEM SUAM FACIT
Unlawful. Illegitimus, illicitus
Unlawfully. Iniuria, non iure, illicite
Unlimited in time. Perpetuus
Unnamed contracts. Contractus innominati
Unseal. Resignare
Unworthy heir. Indignus heres
Uprising. Seditio
Uproar. Tumultus
Urge a debtor to pay. Interpellare
Usage, use. Usus
Usage, legal. Consuetudo, mos
Usufructuary. Fructuarius, usufructuarius
Vacant inheritance (legacy). Caducum
Vagrant slave. Erro
Valid, to be legally. Valere, vim (vires) habere
Valid marriage. Iustae nuptiae
Valuation in money. Aestimatio
Vessel. Navis
Veteran. Vetus miles, veteranus
Veto. Intercessio
Vexation with a suit, malicious. Calumnia
Village. Vicus
Vintage. Vindemiae
Violence. Vis
Void. Nullus, irritus, inefficax, nullius momenti, nullas vires habere
Vote. 5 uffragium
Voting. Ferre suffragium
Voting place. Saeptum, ovile
Vow. Votum
Wages. Merces
Walls of a city. Muri
War. Bellum
War booty. Praeda
War, to declare. Denuntiare, indicere bellum
Warranty against latent defects in a sale. See edictum
AEDILIUM CURULIUM, ACTIO REDHIBITORIA
Warranty against eviction. See actio auctoritatis, STIPULATIO DUPLAE
Water conduits. Aquaeductus
Wax-covered tablets. Cerae, tubulae ceratae, tabellae
Wealth. Facultates
Wealthy. Locuples, assiduus
Weapon. Telum, arma
Welfare, public. Utilitas publica
Whole. See corpus
Widow. Vidua
Wife. Uxor
Wild animals. Ferae (bestiae)
Will. Voluntas, animus, mens, see velle
Will (last). Testamentum, ultima (postrema) voluntas Wink. Nutus
Withdraw from a transaction. Recedere
Withdrawal of a peculium. Ademptio peculii
Withdrawal of an action. Cedere actione, resistere, deÂserere actionem
Without (against) one’s will. Invito
Witness. Testis
Witness to a will who signed and sealed it. Signator testamenti
Words, solemn and prescribed by law. Certa et solÂlemnia verba
Words, spoken or written. Verba
Woman. Femina, mulier
Wooden tablet. Lignum, tabula, tabella
Work (construction). Opus
Workman. Operarius, mercennarius, opifex
Writer of a testament. Scriptor testamenti, see quaesÂtio DOMITIANA
Written law. Ius scriptum
Written stipulation. Cautio stipulatola
Written unilateral divorce. Libellus repudii
Wrongful damage to another’s property. Damnum inÂiurta datum
Wrongful possession. Possessio iniusta
Youth. Pueritia, iuvenis
I.
More on the topic ENGLISH-LATIN GLOSSAR:
- The Latin American experiment
- 9 Written English
- Foreword to the English Edition
- 2 The Sources of English Law
- 3 The Constitutional Context of English Law
- The status of Convention rights in English law
- Resolving conflicts between English law and European Union law
- Rights of appeal and permission to appeal in the English courts
- How European Union law enters English law
- INTRODUCTIO
- Introduction
- CONTENT
- Introduction
- Having studied this chapter you should be able to explain:
- The nature of Regulations
- Questions of terminology